بلوغا : رسيدن «است ، ومثال مصدر تفعلة» بصّر ، يبصّر ، تبصرة : آگاه كردن"

(معانى باب تفعيل)

باب تفعيل براى چند معنى آمده است ، وتكرار حرف وسط دلالت بر يكى از آن معانى مينمايد.

(١ ـ تعدية)

چنانچه در باب افعال دانسته شد ، مانند :

«فرح زيد : شاد شد زيد» و «فرّح زيد : شاد كرد زيد» شنونده منتظر است كه بداند مفعول كيست ، متكلم اگر بخواهد بگويد كيست ، مثلا ميگويد : «فرّح زيد عمرا : شاد كرد زيد عمرو را».

«نزل الملك : فرود آمد فرشته ، نزّل الله الكتاب : فرو فرستاد خدا كتاب را»

(٢ ـ تكثير)

يعنى بسيارى فعل ، وآن شش صورت است :

١ ـ بسيارى فعل فقط در فعل غير متعدى ، مانند : «طوّفت فى البلد : بسيار طواف كردم در شهر» طواف : گرديدن است ، ومانند آن است «جوّلت».

٢ ـ بسيارى فعل فقط در فعل متعدى ، مانند : " ضرّبت زيدا : بسيار زدم زيد را".

٣ ـ بسيارى فعل وفاعل در فعل غير متعدى ، مانند : «موّتت الآبال : شتران بسيارى مردند».