مصائب هم بر آن افزود ـ ، واز سوئى ديگر كلان بودن حجم اثر ، باعث آن شد تا دستنوشتهاى متعدّدى از اين اثر صورت نبندد.

اين بنده ، بجز از دست نوشت اصل مصنّف ـ كه در كتابخانه شخصى يكى از اخلاف أو نگهدارى مى شود (١) ـ از وجود سه دستنوشت ديگر اين كتاب سراغ گرفته است (٢) :

الف : نسخه محفوظ در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران.

ب : نسخه محفوظ در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى.

ج : نسخه محفوظ در كتابخانه انجمن آثار ملّى كاشان.

در تصحيح حاضر ، مصحّح تصوير دو دستنوشت نخستين را به عنوان نسخه اصلى ونسخه كمكى بدست داشته است ودر تنظيم متن ، از آن دو سود جسته است. تفصيل معرّفى اين دو نسخه بشرح زير است :

الف : نسخه كتابخانه مركزى ومركز اسناد دانشگاه تهران ، مجموعه اهدائى مشكاة ؛ با شماره (٢٦٦) (٣).

اين دستنوشت ، نسخه اى است نفيس وارزشمند كه بوسيله « محمّد بن طالب طاهرآبادى » ـ كه در شمار شاگردان مؤلّف بوده است ـ « با نظر مؤلّف واز روى

__________________

(١) گوئى پس از درگذشت مالك فاضل اين كتابخانه ، مجموعه دست نوشتهاى حكيم نراق بهمراه ديگر آثار موجود در اين كتابخانه بفروش رسيده است. هرچند راقم اين سطور تنها ناقل سخنى است كه شنيده است واز خطا وصواب آن بى اطّلاع است ، امّا اگر چنين باشد بايد افزود كه هم اكنون از سرنوشت دستنوشت مصنّف بى خبريم.

(٢) بنگريد : « فهرست تفصيلى مصنّفات محقّق نراقى وراهنماى نسخه هاى خطّى آنها » ، در مقدّمه شرح إلهيات شفا از همو ص ٣٤. بيفزايم كه آن گونه كه از نمايه هاى پاره اى از كتابخانه ها ومجموعه ها ـ همچون نمايه كتابخانه آستان قدس رضوى ، كتابخانه مرحوم آيت الله العظمى مرعشى نجفى ، كتابخانه مرحوم آيت الله العظمى گلپايگانى ، كتابخانه مجلس شوراى اسلامى ، كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، كتابخانه دانشكده ادبيّات وعلوم انسانى دانشگاه تهران ، كتابخانه هاى مدارس سليمان خان وميرزا جعفر ونوّاب مشهد ، آخوند غرب همدان ، خاتم الأنبياء بابل ، نمازى خوى ، كتابخانه فرهنگ مشهد ، جمعيّت نشر فرهنگ رشت ومجموعه نخجوانى تبريز ـ ظاهر است ، تا كنون دستنوشت ديگرى از اين كتاب شناسائى نشده است.

(٣) بنگريد : فهرست كتب اهدائى مشكاة به دانشگاه تهران ج ٣ ص ٢١٩.