كه از طرف اينجانب به عمل آمده نسخهيى از آن در دست نيست، صاحب «ادب المرتضى» نيز گويد: از اين كتاب نسخهاى در كتابخانهاى ايران و عراق نيافتم ولى در ضمن رسالهيى به نام «مجموعة من كلام المرتضى فى فنون الكلام» قسمتى از آن نقل شده، و از آن قسمت بدست ميآيد كه كتاب در اصول عقائد اماميه است، و در آن از رسالت، معجزه، صفات خداوند، امامت و شروط آن گفتگو شده است (١) ، لكن از كتاب «ذريعه» (كتاب حاضر) بدست ميآيد كه مسائل ديگرى از اصول فقه و كلام نيز چون اجماع و صفت علم حاصل از خبر در اين كتاب مطرح است (٢) ، در بعضى از كتب مانند كتاب ريحانة الادب نيز اين كتاب مانند «ذريعه» از تأليفات «سيد» در اصول فقه شمرده شده است (ج ٣ ص ١١٩).
٣٢ - «مسألة وجيزة فى الغيبة»: سه صفحه است درباره حل مسأله غيبت امام منتظر، بين ادله اين رساله با ساير آنچه سيد در اينباره نوشته - خصوصا «المقنع فى الغيبة» - هيچگونه اختلافى به چشم نميخورد (٣) .
٣٣ - «المسائل التبانيات»: مسائلى است كه «ابو عبد اللّه محمد بن عبد الملك التبانى» از سيد سؤال كرده، و چنانكه از سؤالات او پيدا است متكلمى ماهر بوده، بلكه چه بسا از ديگر كسان كه از سيد سؤالاتى كردهاند فاضلتر بوده است. وى سؤال كرده است از اينكه: چرا اماميه اجماع و قياس را فرض كردهاند؟ چرا سيد خود خبر واحد را حجت نميداند با اينكه به رفتن خبر، معظم احكام شريعت از بين ميرود؟
بنابر نقل صاحب «ادب المرتضى» نسخهيى از اين رساله در كتابخانه آستان قدس موجود است كه داراى ٣٠ ورق و در سال ٦٧٦ ه نوشته شده است، و نسخه ديگرى نيز به خط «آقا شيخ آقا بزرگ» نزد خود ايشان موجود است (٤) .
٣٤ - «اجوبة المسائل الديلمية»: نسخهيى از آن در كتابخانه آستان قدس موجود است (٥) .
٣٥ - «اجوبة المسائل الطبرية»: نسخهيى از آن در كتابخانه آستان قدس است كه در سال ١٠٩٣ ه نوشته شده است (٦) .
٣٦ - «ديوان المرتضى»: شعر «مرتضى» چنانكه از سخن بعض مورخان بدست ميآيد به بيست هزار ميرسد (٧) . و از كتب تراجم برميآيد كه بسيارى از مؤلفان در عصرهاى مختلفه بر نسخههائى از ديوان «مرتضى» دست يافتهاند (٨) .
__________________
(١) ص ١٥٢ نقل از مجموعه آقا شيخ آقا بزرگ ص ٢١-٣١.
(٢) ص ٤ س ١٠ و ص ٤٨٥ س ١٠.
(٣) ادب المرتضى ص ١٥٢ نقل از مجموعه آقا شيخ آقا بزرگ ص ٣٠٨-٣١١.
(٤) ادب المرتضى ص ١٥٢ نقل از مجموعه شيخ ٨٧-١١٩.
(٥) ادب المرتضى ص ١٥٣ نقل از فهرست كتب خطى كتابخانه آستان قدس ص ٦٧.
(٦) ادب المرتضى ص ١٥٣.
(٧) ادب المرتضى ص ١٥٤.
(٨) ادب المرتضى ص ١٥٤.