قفطى أو را يكى از حكماى خمسه مىداند. (١) أو وشهرستانى وى را معاصر داود پيامبر دانسته ونوشتهاند كه با لقمان حكيم نيز رابطه داشته وبراي آموزش حكمت به شام (سوريا وفنيقيه قديم) رفته است. (٢)
ملا صدرا نيز در كتب خود (از جمله در كتاب الحدوث) مكرر از وى نام برده وأو را همچون اسلافش از مقتبسين نور علم أنبياء دانسته است (٣) وآراء أو وديگر حكماى آن دوران را توجيه وتفسير صحيح نموده است.
از زندگى أو شگفتيهايى نقل شده ، از جمله درمان وشفا دادن بيماران وحتى زنده كردن مردگان ؛ أو را برخى پيامبر ، وبرخى ساحر مىدانستهاند ، وحتى معروف است كه به كوه آتشفشان آتنا رفت ودر آنجا ناپديد شد يا به آسمان صعود نمود. برخى در گذشت وآرامگاه أو را در پلوپونز (يونان) با بيمارى ودر سن ٦٠ سالگى نوشتهاند. (٤)
اين حكيم نيز شعر مىسروده ودرسها واندرزهاى حكيمانه خود را در قالب استعارات وبيان شعري به مردم مىگفته تا هركس بقدر توان ودريافت خود از فيض آن بهرهمند گردد ، پنجهزار بيت در دو بخش «طبيعت» و «تطهير» يا تهذيب در ديواني از أو در دست بوده است.
از لحاظ آراء فلسفي گفتهاند كه وى ميان عقائد وآراء حكماى سلف جمع نموده بود ، مثلا نه به عنصر واحد كه به هر چهار عنصر ، آب وخاك وآتش وهوا معتقد بود وهمهء آنها را قديم مىدانست. همچنين حركت دائم جواهر وصيرورت وتحول مستمر
__________________
(١) تاريخ الحكماء ، قفطى ، ص ١٥.
(٢) الملل والنحل ، شهرستانى ، ج ٢ ، ص ٢٥٦.
(٣) رسالة في الحدوث ، ملا صدرا ، ص ١٤ ـ ١٥ ، ١٥٥ ـ ١٥٧ و ١٦٦.
(٤) متفكران يوناني ، گمپرتس ، ج ١ ، ص ٢٤٩ (فارسي).
