نمىتوان براي اين گزينش يافت مگر اينكه بگوييم زرتشت در اصلاح مردم إيران به همان شيوهء إبراهيم رفتار كرد ، يعنى توانست آنان را از كيش صابئى به سوى يكتاپرستى هدايت كند. (١)
أمثال اين عقائد كه بعدها از طريق مترجمان كتب عبرى ويوناني به مسلمانان رسيده حتى گاهى در كتب معروف نيز ديده مىشود ، مثلا صدر المتألّهين نه تنها أو را مقتبس از معارف أنبياء مىداند ودر تفسير سورهء يس مىگويد : «هو من أساطين الحكماء المقتبسين من أنوار معارفهم من مشكاة علوم الأنبياء (ع) ...». (٢) بلكه أو را از شاگردان به واسطهء حضرت سليمان وحتى معاصر خود وى وشاگرد سليمان مىداند ، عبارت وى چنين است :
وكان قد لقى تلاميذ سليمان بن داود ـ على نبيّنا وعليهما السلام ـ بمصر واستفاد منهم ... وكان في زمن سليمان ـ عليه السلام ـ قد أخذ الحكمة من معدن النبوّة .... (٣)
در حالي كه در جاى ديگرى (أسفار ـ ٥ / ٢١٣) أو را أستاذ سقراط معرفى مىكند كه تاريخ حيات أو حدود پانصد سال قبل از ميلاد مسيح است. بنابراين ، از اين تعبيرات بايستى نكتهء اصلى ـ يعنى رابطهء نزديك فيثاغورس با حكماى إيران ـ را مسلم انگاشت وفروض واحتمالات ديگر را به داستانسرايان واگذاشت.
* * *
با گذار از اين مرحله به زندگى علمي واجتماعي فيثاغورس مىپردازيم ورابطهء
__________________
(١) همان ، ص ٢٨ و ٢٩. تأثير تبليغات صهيونيستها نيز در اين آراء ديده مىشود.
(٢) تفسير سورهء يس ، ج ٥ ، ص ٣٨.
(٣) رسالة في الحدوث ، ص ١٥٤ ـ ١٥٥ و ١٧١. الأسفار الأربعة ، ج ٥ ، ص ١١٥ ؛ الملل والنحل ، شهرستانى ، ج ٢ ، ص ٢٦٦.
