* * *

ثالس در أدبيات فلسفي مسلمين مقام والايى داشته وعده‌اى ـ واز جمله ملا صدرا ـ أو را از شاگردان أنبيا شمرده (١) ودر رديف هرمس وآغاثاذيمون وفيثاغورس آورده‌اند. گويا در عصر خود به وى «سوفوس» يعنى حكيم مىگفته‌اند.

ثالس نيز بشيوهء حكماى إيراني ومغان در أمور سياسي واجتماعي وتأمين آزادى وعدالت وسعادت مردم دخالت مىكرده وطرفدار حكومت حكيمان فرزانگان بوده است ؛ وبتعبير ديگر مصطلح ، حكمت عملي را در كنار حكمت نظري ، وحكمت نظري ودانش وبينش را براي عمل وزندگى وتأمين سعادت بشر مىخواسته است.

به وى نسبت داده‌اند كه آب را مادة المواد مىدانسته ، ودر رياضيات (هندسه) قضايايى از وى برجاىمانده كه مشهور واز مبادى علم هندسه است.

آناكسيمانوس

هم‌زمان با تالس ملطى حكماى ديگرى نيز بوده‌اند كه در كتب تاريخ فلسفه بنامهاى فيثاغورس وآناكسيمانوس وأنكساميندروس برمىخوريم.

آناكسيمنوس را شاگرد ثالس دانسته‌اند اگرچه هرگاه در گذشت أو را ٥٨٠ ق. م بدانيم (كه تقريبا زمان تولد فيثاغورس است) ووفات تالس را كه ٥٤٧ ق. م است با آن مقايسه كنيم ، درگذشت تالس سى وسه سال پس از وى ـ ودر نتيجة ـ اين گفته يا احتمال ، ضعيف خواهد شد.

نظريهء معروف أو دربارهء «آرخه» ـ بيونانى مادة المواد وأصل أشياء در آفرينش ـ آن بوده كه «هوا» را أصل ومبدأ أشياء مىدانسته است. برخى از متأخرين مقصود وى را

__________________

(١) رسالة في الحدوث ، ملّا صدرا ، ص ١٤ ـ ١٥.