اكباتان (همدان) اين مغان دانشمند چه فوايدى پيش آمد. دانش ژرف وعظيم آنان براي خودشان نيز سودى نداشت ... براي عالم چه نتيجة بخشيد! .... (١)

يكى ديگر از مؤلفان إيراني مىنويسد :

طبق روايات كهن كه در كتاب زرتشت ، پيامبر إيران باستان ، بقلم پرفسور جكسون ايرانشناس آمريكايى نقل شده ، فيثاغورس رياضيدان بزرگ يونان باستان زير دست استادان مغ تعليم يافته است. وى مىگويد : ما مىدانيم كه أفلاطون آرزو داشت براي تحصيل علم نزد مغان به شرق برود وجنگهاى إيران ويونان مانع شد.

پيروان پراديقوس (Prodicus) ـ معاصر سقراط ـ بداشتن آثار زرتشت مباهات مىكردند. حتى دار مستتر گفته است كه : أستاذ سقراط يكى از فرزانگان مغ به نام گبرياس (Gobriyas) [احتمالا همان كلمهء گبر در پارسى قديم بمعنى مرد] بوده است. (٢)

ودر همان‌جا چنين آمده است :

حتى در محبوب القلوب قطب الدين اشكورى (شاگرد ميرداماد) نقل شده است كه أصل علم منطق وحكمتى كه أرسطو تأليف وتهذيب كرده است به هنگام غلبهء إسكندر بر دارا وبلاد إيران ، از خزاين إيران گرفته شده است. (٣)

يكى از مؤلفان متعصّب غربى ـ كه به دشوارى زير بار تأثير مشرق در يونان مىرود ـ

__________________

(١) همان ، ج ١ ، ص ١٥٠.

(٢) سرگذشت قانون ، على پاشا صالح ، ص ٨٤.

(٣) همان.